नवीदिल्ली (वृत्तसंस्था) – टपाल विभागाने देशातील ग्रामीण भागात मुख्य टपाल योजनांच्या अंमलबजावणीची सुविधा देण्यासाठी फाइव्ह स्टार व्हिलेज नावाची योजना सुरू केली आहे. ही योजना लोक जागरूकता, पोस्ट ऑफिस योजना आणि सेवांमध्ये विशेषत: दुर्गम खेड्यांमधील लोकांना माहिती करून देण्याचे प्रयत्न करेल. या फाइव्ह स्टार व्हिलेज योजनेंतर्गत सर्व टपाल उत्पादने आणि सेवा गावपातळीवर उपलब्ध करुन देण्यात येतील. ग्रामस्थांच्या सर्व संबंधित गरजा भागविण्यासाठी शाखा कार्यालये एक स्टॉप शॉप म्हणून काम करतील.
फाइव्ह स्टार व्हिलेज योजनेंतर्गत येणाऱ्या या योजनांमध्ये ‘हे’ समाविष्ट आहेः
(1) बचत बँक खाती, आवर्ती ठेव खाती, एनएससी / केव्हीपी प्रमाणपत्रे
(2) सुकन्या समृद्धि खाते / पीपीएफ खाते
(3) पोस्ट ऑफिस बचत खाते / इंडिया पोस्ट पेमेंट बँक खाते
(4) टपाल जीवन विमा पॉलिसी / ग्रामीण टपाल जीवन विमा पॉलिसी आणि
(5) प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना खाते / प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना खाते.
आता एखाद्या खेड्याला वरील यादीतून चार योजनांचे सार्वभौम कव्हरेज मिळाल्यास त्या खेड्याला फोर स्टारचा दर्जा मिळेल. एखाद्या गावाने तीन योजना पूर्ण केल्या तर त्या गावाला थ्री-स्टारचा दर्जा देण्यात येईल.
योजनेचे उद्घाटन करताना केंद्रीय संचार राज्यमंत्री संजय धोत्रे यांनी म्हणाले की,’ प्राथमिक योजनांच्या आधारे महाराष्ट्रात ही योजना सुरू केली जात आहे. येथील अनुभवाच्या आधारे याची अंमलबजावणी देशभर केली जाईल. पोस्टमन आणि टपाल विभाग हा सामान्य नागरिकांच्या जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.’
संपूर्ण महाराष्ट्र राज्य या योजनेंतर्गत येईल. सुरवातीस, प्रत्येक प्रांतासाठी दोन ग्रामीण जिल्हे / प्रदेश निवडले गेले आहेत: नागपूर विभागातील अकोला व वाशीम; औरंगाबाद प्रदेशातील परभणी आणि हिंगोली; पुणे विभागातील सोलापूर व पंढरपूर; गोवा विभागातील कोल्हापूर आणि सांगली; आणि नवी मुंबई विभागातील मालेगाव व पालघर. चालू आर्थिक वर्ष 2020-2021 मध्ये प्रत्येक जिल्ह्यातील एकूण 50 गावे समाविष्ट केली जातील. प्रादेशिक कार्यालये समाविष्ट असलेल्या गावांची ओळख पटवतील.
यासाठी पाच ग्रामीण डाक सेवकांची एक टीम तयार केली जाईल, ज्यांना टपाल खात्याच्या सर्व उत्पादनांचे, बचत आणि विमा योजनांचे विपणन करण्यासाठी गाव सोपवले जाईल. या टीमचे प्रमुख संबंधित शाखा कार्यालयातील शाखा पोस्ट मास्टर असतील. टपाल निरीक्षक रोज वैयक्तिकरित्या टीमच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवतील. या टीमचे नेतृत्व आणि संबंधित विभागीय प्रमुख, सहायक अधीक्षक डाक व निरीक्षक पद यांच्याद्वारे त्यांचे निरीक्षण केले जाईल.
ग्रामीण डाक सेवकांची टीम सर्व पात्र ग्रामस्थांना संरक्षण देणाऱ्या सर्व योजनांविषयी घराघरात जनजागृती मोहीम राबवेल. शाखा कार्यालयाच्या नोटिस बोर्डावर माहिती दाखवून व्यापक प्रसिद्धी केली जाईल. पंचायत कार्यालये, शाळा, ग्राम दवाखाने, बस डेपो, बाजारपेठ यासारखी लक्ष्यित गावांतील प्रमुख ठिकाणे ही जाहिरातींसाठी वापरली जातील तसेच पत्रकांचेही वितरण केले जाईल. कोविड -१९ च्या सुरक्षा मार्गदर्शक सूचना लक्षात ठेवून लहान लहान मेळाव्यांचे आयोजन केले जाईल.
सर्व योजनांचा समावेश करण्यासाठी आवश्यक प्रशिक्षण आणि पायाभूत सुविधा या निवडल्या गेलेल्या गावांमधील सर्व शाखा कार्यालयांना पुरविल्या जातील. या योजनेची प्रगती आणि लक्ष्य उपलब्धी मंडळ, प्रादेशिक आणि विभागीय स्तरावर बारकाईने पाहिली जाईल. मुख्य पोस्ट मास्टर जनरल मासिक प्रगतीचा आढावा घेईल.
महाराष्ट्र सर्कल आणि गोवा राज्याचे मुख्य पोस्ट मास्टर जनरल हरीशचंद्र अग्रवाल यांनी मंत्री यांना अशी ग्वाही दिली की, ‘पुढे राष्ट्रीय स्तरावर ही योजना सुरू होण्यासाठी ही फाइव्ह स्टार व्हिलेज योजना यशस्वीपणे राबविण्याचे महाराष्ट्र एक उत्तम उदाहरण ठेवेल. महासंचालक (पोस्ट), विनीत पांडे; आणि पोस्ट मास्टर जनरल, मुंबई विभाग, स्वाती पांडे यांनीही यावेळी ऑनलाइन प्रक्षेपणात भाग घेतला.
