जळगाव ( प्रतिनिधी ) – वैद्यकीय जाणकारांनी सांगितलेली उष्माघाताची कारणे , लक्षणे व उपायांची माहिती दिली असून ती आमच्या वाचकांसाठी देत आहोत.
उन्हाळयामध्ये शक्यतोवर उन्हात मजूरीचे काम फार वेळ करणे , कारखान्याचे बॉयलर रुममध्ये काम , काच कारखान्यातील काम .जास्त तापमानाच्या खोलीत काम , घट्ट कपडयांचा वापर अशा प्रत्यक्ष उष्णतेशी अथवा तापमानातील वाढत्या परिस्थितीशी सतत संबंध येण्याने उष्माघात होतो.
शरीरास घाम सुटणे, तहान लागणे, शरीर शुष्क होणे. थकवा येणे, ताप येणे, त्वचा कोरडी पडणे. भुक न लागणे, चक्कर येणे, निसत्साहि होणे, डोके दुखणे.
रक्तदाब वाढणे, मानसिक बेचैन, अस्वस्थ, बेशुध्द अवस्था इत्यादी ही उष्माघाताची लक्षणे आहेत .
वाढत्या तापमानात फार वेळेत कष्टाची कामे टाळणे. कष्टाची कामे सकाळी लवकर अस्थवा संध्याकाळी कमी तापमान असतांना करावी. उष्णता शोषून घेणारे कपडे वापराने , काळया किंवा भडक रंगाचे कपडे वापरु नयेत, सेल किंवा पांढऱ्या रंगाचे कपडे वापरावेत. जलसंजीवनींचा वापर करावा, पाणी भरपूर प्यावे, सरबत प्यावे. उन्हामध्ये काम करणे टाळावे सावलीत विश्रांती घ्यावी. शक््यतो उन्हात फिरण्याचे टाळावे, आवश्यक कामे असल्यास उन्हात जाण्यापूवी भरपूर पाणी प्यावे किंवा लिंबू शरबत प्यावे. उन्हात जाण्या अगोदर जेवण करावे, रिकाम्या पोटी उन्हात जावू नये. काम व डोक्याचा उन्हापासून बचाव करणे आवश्यक आहे, डोक्याभोवती पांढरा रुमाल गुंडाळावा . वृध्दांना व बालकांना उन्हात फिरु देऊ नये. गॉगल्स व हेल्मेट वापरावे हे उष्माघात रोखण्यासाठी प्रतिबंधक उपाय आहेत .
उष्माघाताचा त्रास होत असल्यास रुग्णास हवेशीर खोलीत ठेवणे, खोलीत पंखे, कुलर ठेवावेत. शक्यतो वातानुकुलीत खोलीत ठेवावेत. रोगाचे तापमान खाली आणण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करावेत. रोग्याला बर्फाचे पाण्याने अंघोळ घालावी, रुग्णाच्या कपाळावर थंड पाण्याचा पट्टा ठेवावा. आईसपॅक लावावेत हा उपचारांचाच एक भाग आहे.
